Van "Dat is te moeilijk" naar "Ik kan het"

Hoe een leespen ruimte maakt voor tekstbegrip

J. deed het eerste leerjaar opnieuw en is nu onderweg naar het tweede leerjaar. Hij heeft dyslexie. Lezen vraagt een grote inspanning van hem.

Wanneer J. het werkblad ziet, reageert hij meteen:

"Dat is heel moeilijk."

En eerlijk? Het blad ziet er ook moeilijk uit. Er staat een tabel op, er zijn verschillende stukjes tekst en onderaan wachten enkele vragen. Voor een jonge lezer die moeite heeft met lezen, kan zo'n volle bladzijde behoorlijk overweldigend zijn.

"We gaan het samen doen", stel ik hem gerust.

Eerst kijken, dan lezen

We beginnen niet meteen met de opdrachten. Eerst verkennen we samen het werkblad.

"Wat zie je allemaal?"

"Sla, tomaten …", antwoordt J.

"Goed zo! Dat zijn allemaal …"

J. weet duidelijk wat hij ziet, maar kan niet op het juiste verzamelwoord komen. Zelf lezen lukt evenmin. Daarom nemen we de leespen erbij. Hij scant het woord.

"Groenten", leest de pen voor.

Meteen begrijpt J. wat er bedoeld wordt. Het woord dat even onbereikbaar leek, krijgt betekenis.

Eén moeilijk woord lezen is soms niet genoeg

Daarna beginnen we aan de opdrachten. J. probeert de zinnen zelf te lezen, maar verliest al snel zijn motivatie. Het technisch lezen vraagt zoveel energie dat er weinig ruimte overblijft om de inhoud te begrijpen.

Wanneer een woord niet lukt, gebruikt hij de leespen. Toch blijft de betekenis van de zin soms uit. Eén afzonderlijk woord horen, blijkt niet altijd voldoende te zijn.

Ik moedig hem daarom aan om de volledige zin te scannen.

Dat werkt veel beter. Door de hele zin te beluisteren, hoort J. de woorden in hun samenhang. Hij komt sneller tot betekenis en begrijpt wat er van hem wordt gevraagd.

De herhaalknop helpt hem verder

Het lezen van de opdrachten verloopt nu veel vlotter. J. gebruikt spontaan de herhaalknop om een vraag nog eens te beluisteren. Zo neemt hij zelf de regie over zijn leesproces.

Hij bepaalt wanneer hij de zin opnieuw wil horen en hoeveel tijd hij nodig heeft om de vraag te verwerken.

Die herhaling is belangrijk. Vloeiend lezen zorgt ervoor dat er ruimte ontstaat om na te denken, verbanden te leggen en tot echt tekstbegrip te komen. Doordat de leespen een deel van de technische leeslast opvangt, kan J. zijn aandacht richten op de inhoud van de oefening.

Het denkwerk doet J. zelf

Wanneer J. de vragen begrijpt, heeft hij geen moeite om de antwoorden in de tabel te vinden. Hij kan de informatie uit de kolommen verbinden met de dieren in de rijen.

De oefening zelf was dus niet te moeilijk voor hem. Het lezen vormde de hindernis.

De leespen neemt het denkwerk niet van J. over. Ze geeft hem toegang tot de opdracht, zodat hij kan laten zien wat hij begrijpt en wat hij kan.

En zo verandert "Dat is heel moeilijk" stap voor stap in:

"Ik kan het."